घरबार, आफन्त र सम्पत्ति गुमाएका नागरिकका लागि चाडपर्वभन्दा जीविकोपार्जन र सुरक्षित बासको चिन्ता

काठमाडौं । नेपाली समाजमा दशैँ र तिहारलाई पारिवारिक मिलन, खुसी, उमङ्ग र उत्सवका रूपमा मनाइन्छ। घरआँगनमा जमरा, टीका, फूलमाला र झिलिमिली बत्तीले चाडपर्वको रौनक थप्ने गर्छन्। तर, यस वर्ष भोटेकोशी बाढीबाट प्रभावित र विस्थापित नागरिकका लागि दशैँ र तिहार केवल पात्रोमा आएका पर्व बनेका छन्। उनीहरूको जीवनमा न दशैँको उल्लास आयो, न तिहारको उज्यालोले खुसी फर्काउन सक्यो।

गत भदौ १० गते आएको विनाशकारी बाढीले रसुवा, नुवाकोटलगायतका जिल्लामा ठूलो जनधनको क्षति पुर्‍यायो। बाढीले घर, खेतबारी, व्यवसाय र वर्षौंदेखि जोडेको सम्पत्ति बगाउँदा सयौँ परिवार विस्थापित भए। कतिपयले परिवारका सदस्य र आफन्तसमेत गुमाए। बाँचेकाहरू अहिले अस्थायी शिविर र त्रिपालमुनि कष्टकर जीवन बिताउन बाध्य छन्।

नुवाकोटको विदुर नगरपालिका–५ लामिबगैँचा, बाँडाचौतारा र पिपलटार क्षेत्रमा रहेका विस्थापित शिविरमा यस वर्ष चाडपर्वको कुनै रौनक देखिएन। लामिबगैँचामा देविघाट क्षेत्रबाट विस्थापित भएका ३० परिवारका करिब एक सय जना अस्थायी बसोबास गरिरहेका छन्। त्यस्तै, अन्य शिविरमा पनि करिब दुई हजार विस्थापितले दशैँ र तिहार शोक र अभावमै बिताएका छन्।

त्रिपालमुनिको साँघुरो बसाइ, पर्याप्त खाद्यान्नको अभाव, बालबालिकाको शिक्षा, स्वास्थ्य उपचार र भविष्यको अन्योल उनीहरूका साझा समस्या हुन्। आफन्त गुमाएकाहरूका लागि पर्वले खुसीभन्दा बढी पीडा सम्झाइरहेको छ। आफ्नै घरआँगनमा परिवारसँग बसेर चाड मनाउने सपना बाढीसँगै बगेर गएको छ।

सरकारले विस्थापित परिवारका लागि अस्थायी आवास र जीवनयापन सहयोगको व्यवस्था गर्ने घोषणा गरे पनि स्थायी पुनःस्थापना र जीविकोपार्जनको चुनौती अझै बाँकी छ।

विस्थापित नागरिकलाई राहत वितरण मात्र पर्याप्त छैन। सुरक्षित आवास, रोजगारी, शिक्षा, स्वास्थ्य र मनोसामाजिक सहयोगसहित दीर्घकालीन पुनःस्थापनाको आवश्यकता छ।

दशैँ र तिहार हरेक वर्ष आउँछन्, तर बाढीले खोसेको घर, आफन्त र जीवनको आधार सहजै फर्किंदैन। त्यसैले यस वर्ष भोटेकोशी बाढीपीडितका लागि चाडपर्व होइन, सुरक्षित भविष्यको आशा नै सबैभन्दा ठूलो खुसी बनेको छ।