तपाइँकाे माेवाइलकाे ब्याट्री कत्तिकाे टिकाउ छ ? माेवाइलकाे ब्याट्र्रीकाे टिकाउकाे लागि यसकाे चार्ज गर्ने तरिका पनि ज्यादै महत्वपूर्ण हुन्छ । माेायलकाे वा लयापटपकाे ब्याट्री चार्ज गर्दा धयान पुर्याउन सक्दा ब्याट्रीकाे आयु बढ्न सक्छ ।

आफ्नो डिभाइसको चार्ज २०% देखि ८०% को बीचमा सीमित राख्नु पर्दछ । लिथियम-आयन ब्याट्रीले कसरी काम गर्छ भन्ने कुरा बुझ्न एउटा ‘रबर ब्यान्ड’ लाई उदाहरणको रूपमा लिन सकिन्छ । रबर ब्यान्डलाई यसको अन्तिम बिन्दुसम्म तन्काउँदा (१००% चार्ज) वा एकदमै खुकुलो छोड्दा (०% चार्ज) यसको लचकता बिस्तारै समाप्त हुन्छ ।

लिथियम-आयन ब्याट्री भित्र लिथियम आयनहरू ‘क्याथोड’ र ‘एनोड’ बीच ओहोरदोहोर गर्छन् । जब ब्याट्री १००% चार्जको नजिक पुग्छ, यस भित्रको भोल्टेज ह्वात्तै बढ्छ । यो उच्च भोल्टेजले ब्याट्रीको भित्री रसायनमा ‘केमिकल स्ट्रेस’ वा तनाव उत्पन्न गर्छ, जसलाई ‘इलेक्ट्रोलाइट अक्सिडेसन’ भनिन्छ । अर्कोतर्फ चार्ज २०% भन्दा तल झर्दा ब्याट्रीको आन्तरिक संरचना अस्थिर हुन थाल्छ, जसले गर्दा ब्याट्रीले स्थायी रूपमा आफ्नो क्षमता गुमाउँदै जाने समस्या आउन सक्छ ।

ब्याट्रीको आयुमा कत्ति फरक पर्छ ?

ब्याट्रीको आयु ‘चार्ज साइकल’ मा मापन गरिन्छ । एक साइकल भनेको १००% क्षमता प्रयोग गर्नु हो । यदि तपाईंले सधैँ ० प्रतिशतदेखि १०० प्रतिशतसम्म चार्ज गर्नुभयो भने ब्याट्रीले करिब ३०० देखि ५०० पूर्ण साइकलपछि आफ्नो ८०% क्षमता गुमाउन थाल्छ ।

तर यदि तपाईंले २०-८० को दायरा अपनाउनुभयो भने यो साइकलको सङ्ख्या नाटकीय रूपमा बढ्न सक्छ । उदाहरणका लागि फुल चार्ज गर्दा ५०० पटक मात्र टिक्ने ब्याट्री ८०% मा सीमित राख्दा १,००० देखि १,५०० पटकसम्म चार्ज गर्न मिल्ने हुन सक्छ ।

ताप: ब्याट्रीको प्रमुख शत्रु

ब्याट्रीका लागि भोल्टेजभन्दा पनि खतरनाक तत्त्व तापक्रम हो । जब हामी ब्याट्रीलाई १००% चार्ज गर्छौँ, यसले बढी ताप उत्पन्न गर्छ ।

त्यसैले रातभर फोन चार्जमा छोड्दा फोन १००% मा पुगेपछि पनि ‘ट्रिकल चार्जिङ’ भइरहन्छ । जसले लगातार ताप उत्पन्न गर्छ र ब्याट्रीको आयु घटाउन सक्छ ।

अहिले विश्वका ठुला प्रविधि कम्पनीहरूले यो समस्यालाई स्वीकार गरिसकेका छन् र आफ्ना सफ्टवेयरमा समाधानहरू समावेश गरेका छन् ।

एप्पलको सपोर्ट पेज अनुसार आईफोन १५ र त्यसपछिका मोडेलहरूमा ८०% लिमिट फिचर समावेश गरिएको छ । यसलाई अन गरेपछि फोन ८०% पुगेपछि चार्ज हुन रोकिन्छ । यसअघिका मोडेलहरूमा पनि ‘अप्टिमाइज्ड ब्याट्री चार्जिङ’ छ । जसले प्रयोगकर्ताको सुत्ने र उठ्ने तालिका सिकेर ८०% सम्म छिटो र बाँकी २०% बिस्तारै चार्ज गर्छ ।

त्यस्तै सामसङको वन यूआईमा ‘ब्याट्री प्रोटेक्सन’ फिचर छ । यसमा ‘म्याक्सिमम’ मोड छनोट गर्दा फोन ८०% भन्दा बढी चार्ज हुँदैन ।

गुगल पिक्सेलमा पनि ‘एडप्टिभ चार्जिङ’ छ, जसले बिहानको अलार्म बज्नु ठीक अगाडि मात्र १००% पुग्ने गरी चार्जिङ स्पिड नियन्त्रण गर्छ ।