काठमाडौंमा मर्निंग वाक गर्दै हुनुहुन्छ ? थाहा पाऔं यी कुरा

49 Hits

281118-NG-KT-NP-08.indd

-हरिकृष्ण उप्रेती-

कचौरा आकारमा रहेको काठमाडौँ खाल्डोमा हावा चल्ने दिशा पूर्व–पश्चिम मात्रै हो भन्छन् जानकारहरू। अवस्थिति र भू–बनोटका कारण हुरी–बतासकै गतिमा हावा चल्यो भने मात्रै यहाँको प्रदूषित हावा उपत्यकाबाट हुत्तिएर बाहिरिन सक्छ अन्यथा यहीँ रुमल्लिरहन्छ भन्छन् यसका अध्येताहरू। त्यही प्रदूषित हावामै हामी सबै आ–आफ्नो फोक्सो ‘सफा’ गरिरहेका हुन्छौँ, बिहानी हिँडाइसँगै। अर्थात् प्रदूषित हावा फेर्दै बाँच्न उपत्यकावासी अभिशप्त छन् अहिले। तर सरकारी पक्ष भने यसमा बेखबर ९रु० भएको हो कि भन्ने भान भइरहेको छ सबैलाई। समाचारका हेडलाइन र सम्पादकीय त्यतैतर्फ सोझिएका देखिन्छन् आजभोलि।

उपलब्ध तथ्यांकअनुसार वायु प्रदूषणको तहलाई नियाल्दा दैनिकजसो वर्षा हुने भएकाले वर्षायामका बिहानीहरू तुलनात्मक हिसाबले हिउँदको भन्दा स्वच्छ हुने गरेका देखिन्छन्। गर्मी याममा तापक्रम पनि ज्यादा हुने हुनाले सखारै मर्निङ वाकमा निस्कने सबैलाई बिहानी शीतलताको स्पर्श लाभदायक नै हुन्छ होला सायद। तर हिउँद याममा उपत्यकाको धुलो, सवारी साधनबाट निस्कने धुवाँलगायत इट्टाभट्टाको उत्सर्जनको अतिरिक्त यदाकदा फोहोरमैलासहितको घरायसी घुरान खुला रूपमा जलाउने प्रवृत्तिका कारण निस्कने कार्बन मोनोक्साइड ९रु० समेतका विषाक्त कणहरू उपत्यकाको वायुमण्डल बिगार्ने प्रमुख कारक तत्व भएकाले यी र यस्तै तत्वहरू वायुमण्डलमा रहिरहँदा उपत्यकावासीले बाध्य भएर सोही विषाक्त कणसहितको धुमिल मौसमी हावामा दैनिक श्वास–प्रश्वास गर्नु परिरहेको छ।

जाडोको पारो चढेसँगै रातको चौथो प्रहर अर्थात् बिहानीपख उपत्यकाको वातावरण कठ्यांग्रिदो चिसोमा रूपान्तरित हुन्छ। यही बेलादेखि उपत्यकावासीको दौडधुप सुरु हुन थाल्छ कोही काममा ९प्रायः स्कुल–कलेज, पत्र–पत्रिका वितरक, तरकारी व्यवसायीलगायत दूध ढुवानी आदि० त कोही बिहानको ताजा हावा ९रु० मा टहलिन। यस्तो समयमा अघिल्लो साँझ दिउँसोभरिको तापक्रमले गर्दा जमिनबाट उडेर सम्भवतः वायुमण्डलको माथिल्लो तहमा पुगेको धुलो–धुवाँका कणयुक्त विषाक्त वायु पुनः रात छिप्पिँदै जाँदा वायुमण्डल चिसिँदै जानेक्रममा आकार र ओजनअनुसारका विभिन्न तौलका कणहरू थर्मल इन्भर्सन एवं गुरुत्वाकर्षणका कारण क्रमशः जमिनतर्फ झरेको, झर्दै गरेको वा झर्ने तरखरमा हुन्छन्।

एकाबिहानै मर्निङवाकमा निस्कँदा बिग्रँदो मौसमसँगै घुर्मैलो वायुमण्डलमा अन्तरघुलित अवस्थामा लुटपुटिएर रहेको विषाक्त सोही कणसहितको वायु घुम्दैफिर्दै हाम्रो नजिकको वायुमण्डलमा आइपुगेको हुनसक्छ। त्यसैले बिहानीपख, वायुमण्डलको तल्लो तहमा फोक्सोसम्मै पुग्नसक्ने खालका सूक्ष्म कणयुक्त हावा चलिरहेको हुनसक्छ। सखारै मर्निङ वाकमा निस्कँदा सोही वायु लिनुपर्ने बाध्यताको विकल्प हामीसँग हुँदैन। त्यसका अतिरिक्त माथि भनिएझैँ सूर्योदयको लालिमा अर्थात् उज्यालो जमिनमा नझरुन्जेल हाम्रो वरपर भएका प्रायः सबै बोट–बिरुवाले खाना बनाउन सक्दैनन् तर अक्सिजन लिएर वायुमण्डलमा कार्बनडाइअक्साइडको घनत्व भने बढाइरहेका हुन्छन् श्वास–प्रश्वासका क्रममा। त्यसैले वायुमण्डलमा अक्सिजनको मात्रा न्यून र कार्बनडाइअक्साइडको मात्रा बढी हुनसक्छ बिहानीपख। उपत्यकाको भौगोलिक बनोट र स्वरूप हेर्दा सखारै मर्निङ वाकमा निस्केर आफ्नो फोक्सो ‘रिचार्ज’ गर्न खोज्ने जोकोही डुलुवा धुलोका कण मिश्रित कार्बनडाइअक्साइडयुक्त वायुको सिकार हुन पुग्ने हो कि ९रु० भन्ने चिन्तालाई मत्थर गर्न एक अध्ययन नै गर्नुपर्ने अवस्था आएको छ भन्दा अतिशयोक्ति नहोला।

सके सबै उमेर समूहकाले नभए पनि ४० वर्ष उमेर काटेपछि चिकित्कले प्रायः सबैलाई आधादेखि एक घण्टासम्म पसिना आउनेगरी मर्निङ वाक ९बिहानी हिँडाइ० का लागि सुझाव दिने गरेको भए पनि जाडोयाम सुरु भएसँगै मुटु, दम र उच्च रक्तचाप भएका मानिसहरूले खाली पेटमा ननिस्कने, कठ्यांग्रिने समस्या ९हाइपोथर्मिया० बाट बच्न सखारै हिँडडुल गर्न नहुने राय–सुझाव दिने गरेका छन्, विगत केही वर्ष यतादेखि। उसो त जाडो याममा यसै पनि जोकोहीको रक्तचाप बढ्ने बताउँछन् चिकित्सकहरू। त्यसैले उपत्यकाको जाडोमा सखारै मर्निङ वाकमा निस्केर घर फर्कंदै गर्दा बाटोमै ढलेका, कोही घर पुगेपछि पनि बौरिन नसकी मृत्युवरण गरेका घटनाहरू पनि समाचारमा यदाकदा आउने गरेका र त्यस्ता घटनापश्चात् एकाएक चिकित्सककहाँ जचाउन धाउनेको लर्को ९सिन्ड्रोम० पनि विगतदेखि तपाईं हामी सबैले देख्दै आएकै छौँ।

बिहानदेखि बेलुकासम्मै नाकमुख छोप्न मास्क लगाएर हिँड्नुपर्ने अवस्था भएकैले होला सायद १ आजकाल काठमाडौँ, स्वच्छ काठमाडौँ नभएर मास्कमाडौँमा रूपान्तरित भएको छ भन्छन् प्रायः सबै। दिनको लगभग ८ देखि १२ घन्टा मास्क लगाएर हिँडडुल गर्नु सामान्य नै भइसकेको छ र यसमा उपत्यकावासी पनि अभ्यस्त भइसकेका छन्।

जुनसुकै बेला मास्क लाउनैपर्ने भएपछि बिहान घामलागेपछि नै किन नहिँड्ने रु सखारै हिँड्नुको सट्टा घाम लागेपछि हिँड्नका लागि समयले साथ दिनेहरूलाई अक्सिजनको प्रचुरता मात्र नभई बिहानीपखको भिटामिन ‘डी’युक्त घाम पनि सहजै र सित्तैमा प्राप्त भइरहेको हुन्छ, चिकित्सकहरूका अनुसार। भिटामिन ‘डी’को कमीले हुने रोगहरूबाट मुक्ति पाउन कैँयन्ले आजभोलि भिटामिन ‘डी’का क्याप्सुल सप्लिमेन्टका रूपमा खाइरहेका भेटिन्छन्। त्यसैले तँछाड–मछाड गर्दै अरुभन्दा पहिले घाम नलाग्दै ताजा अक्सिजन लिई आफ्नो दैनिकी फुर्तिलो बनाउन हिँडेको व्यक्ति यमलोकको यात्रामा पो पुग्ने हो कि भन्ने खतरा उपत्यकाको बढ्दो रफ्तारमा रहेको वायु प्रदूषण, यसको कचौरे बनोट र कर्मथलो यहीँ भएकाले यहीँ बस्ने र रमाउने हाम्रो छनोट नै कतै घातक हुने हो कि भन्नेतर्फ पनि हामी सबैले सोच्नैपर्ने बेला आएको छ। यसलाई समय नभड्किँदै नसोच्ने हो भने हिउँदयामको उपत्यका विषाक्त ग्यासरूपी च्याम्बरमा पो रूपान्तरित हुँदै जाने हो कि ९रु० समय क्रमसँगै। सम्बन्धित पक्षको ध्यानाकर्षण समयमै नहुँदा यसको सम्बोधन गर्न ढिला भइसकेको छ। नागरिक दैनिकबाट

Loading...

Related News

भागबन्डा गरेर के काे गुणस्तरीय शिक्षाको सपना देख्ने ?: नारायणकाजी श्रेष्ठ

काठमाडौं, २५ मंसिर – कृषि तथा वन विज्ञान शिक्षामा निजीकरणमा अहिले जुन बहस सुरु भएको छ । यो कुरा समग्र…

विद्रोहबेगर लैङ्गिक समता सम्भव छ ?

–उषा थपलिया– २५ नोभेम्बर महिला हिंसाविरुद्धको अन्तर्राष्ट्रिय दिवस र १० डिसेम्बर मानवअधिकार दिवस । यी दुई दिवसबीचको अवधिलाई ‘लैङ्गिक हिंसाविरुद्धको १६…

Comments are closed




मूलखबर मिडिया प्रालि / Regd. No:

अनामनगर, काठमाडौं

०१-४७७०२७६


अध्यक्ष- रामकुमार कार्की
प्रबन्ध निर्देशक – सन्तोष पौडेल
सम्पादक – संगिता खड्का
संवाददाता – एकराज खनाल,
व्यवस्थापक : पदम लामा
डेस्क – लिलाराज श्रेष्ठ
प्रदेश नं १ संवाददाता – मनोज भट्टराई
प्रदेश नं २ संवाददाता – महेश्वर अधिकारी
प्रदेश नं ३ संवाददाता- लिलाराज श्रेष्ठ
प्रदेश नं ४ संवाददाता- विमला अधिकारी